Για τις εισηγήσεις στην Ολομέλεια Καλαμάτας- Εισήγηση Παναγόπουλου

                                 «ΤΑ ΤΕΑ και ο πιθανός νέος  συσχετισμός τους με τα ΛΕΑΔ»

 

Του Προέδρου του ΛΕΑΔ Πατρών και Αιγίου, και της ΕΛΕΑΔΕ

Ιωάννη Παναγόπουλου Δικηγόρου Πατρών

 

Αγαπητοί συνάδελφοι,

Θεωρώ ότι όλα αυτά τα χρόνια από σύστασης των ΛΕΑΔ επεκράτησαν ορισμένοι άξονες που καθοδήγησαν την κοινή και επιτυχημένη πορεία των ΛΕΑΔ:

1.       Απεμπόληση και Έλλειψη εγωιστικών συμπεριφορών

2.       Απουσία πολιτικής και κυρίως κομματικής αντίληψης στην οριοθέτηση και επίλυση των προβλημάτων μας

3.       Απόλυτα κοινή συνεργασία και συναντίληψη μετά από εποικοδομητική συζήτηση και ανταλλαγή απόψεων

4.       Διαισθητική αντίληψη και προορατικότητα των τυχόν μελλοντικών εξελίξεων στα θέματα των ΛΕΑΔ

Ειδικότερα ανάμεσα στα θέματα που έγκαιρα εντοπίσαμε, ότι μπορεί να απασχολήσουν στο μέλλον θετικά η και αρνητικά την πορεία των ΛΕΑΔ ήταν και το θέμα των ΤΕΑ.

Πρώτη αναφορά και ανάλυση της μορφής και του τρόπου λειτουργιάς των έγινε μέσα από εισήγηση του τότε Γραμματέα της ΕΛΕΑΔΕ προέδρου του ΛΕΑΔ ΡΟΔΟΥ κ. Τάσου Βαρέλη στην ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ της Λάρισας .Η επομένη ενδελεχής αναφορά και ανάλυση έγινε στην ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ της ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ,όπου η  καθηγήτρια του ΕΚΠΑ κ. Πατρίνα Παπαρηγοπούλου ξεκάθαρα και με νομικά επιχειρήματα κατέληξε στο συμπέρασμα, ότι το Κράτος δεν μπορεί αναγκαστικά και με νόμο να μετατρέψει τα ΛΕΑΔ σε ΤΕΑ.

Φυσικά αν το θέλουν από μόνα τους τα ΛΕΑΔ, εφόσον το επιθυμούν και παράλληλα εκπληρώνουν τις προϋποθέσεις του νόμου ( ως έχει σήμερα  για τον ελάχιστο αριθμό μελών και των οικονομικών δεδομένων ) είτε μεμονωμένα είτε ως ομάδα είτε ως σύνολο μπορούν να συστήσουν ένα ΤΕΑ.

Όλα αυτά τα χρόνια από το 2000 τουλάχιστον γνωρίζαμε ότι η κοινωνική ασφάλιση στηρίζεται σε τρεις πυλώνες:  ι) Της κύριας ασφάλισης (σύνταξης και υγείας )που είναι υποχρεωτική και λειτουργεί υπό την εποπτεία και εγγύηση του Δημοσίου ιι)Της επικουρικής ασφάλισης  που επίσης είναι υποχρεωτική και λειτουργεί υπό την εποπτεία και εγγύηση του δημοσίου (περιλαμβάνει τα επικουρικά ταμεία σύνταξης και πρόνοιας) και ιιι) της ιδιωτικής ασφάλισης  που δεν είναι υποχρεωτική,  παρέχεται από τις ασφαλιστικές εταιρείες και αφορά την ζωή, περιουσία, υγεία κλπ.

Τα τελευταία τέσσαρα χρόνια, όμως άρχισε μια έντονη ανταλλαγή απόψεων αλλά και προβολή του θεσμού  των ΤΕΑ.

Η ΕΛΕΑΔΕ προβληματίστηκε ιδιαίτερα, όταν τα τελευταία χρόνια ως προσκεκλημένη  των ημερίδων της Τράπεζας Πειραιώς (ASSET MANAGEMENT)  είδε ότι ένα από τα βασικά θέματα των, ήταν ο θεσμός και η πορεία των συστημένων ήδη ΤΕΑ. Σήμερα υπάρχουν 18 ΤΕΑ. Την φετεινή χρονιά η σχετική με τα ΤΕΑ θεματολογία ήταν περισσότερο έντονη και με την παρουσίαση απόψεων και θέσεων και του αρμόδιου Υπουργείου Εργασίας.

Γιατί το ενδιαφέρον για τα ΤΕΑ  των ΑΣΕΤ Μάνατζμεντ των Τραπεζών;

Διότι Τα ΤΕΑ έχουν μεγάλα σχετικά αποθεματικά κεφαλαίων ,έχουν υποχρεωτικά τρία  επαγγελματικά στελέχη   αμειβόμενα εκ των οποίων το ένα απασχολείται με την επένδυση των αποθεματικών του ΤΕΑ σε ομολόγα ,μετοχές ,αμοιβαία κεφάλαια, και πρέπει να αυξήσουν τα αποθεματικά τους.

Υπενθυμίζουμε ότι τα ΤΕΑ είναι μη κερδοσκοπικά αυτοδιοικούμενα νομικά πρόσωπα ,λειτουργούν με το κεφαλαιοπητικό σύστημα ,ασχολούνται με παροχή σύνταξης ,εφάπαξ, επιδομάτων η άλλων παροχών η και με την διαφύλαξη της υγείας, αλλά πέραν του μεγάλου αριθμού των μελών που πρέπει να έχουν , υποχρεωτικά έχουν  παροχή υπηρεσιών από εξειδικευμένα στελέχη ,το Κράτος ασκεί εποπτεία ελέγχοντας πέραν της κατά νόμο λειτουργίας των τους απολογισμούς  και ισολογισμούς. Η συμμέτοχη κατ ‘αρχήν σε ΤΕΑ δεν είναι υποχρεωτική, αλλά αυτό δεν σημαίνει, ότι το κράτος με νόμο δεν μπορεί να την καταστήσει υποχρεωτική.

Τονίζουμε ότι τα αποθεματικά των ΤΕΑ παρουσιάζουν ενεργητικό πολλών τρισεκατομμυρίων , στην Αμερική και στην ΕΥΡΩΠΗ  ιδίως Αγγλία ,Γαλλία ,Σκανδιναβία κλπ και ότι ως θεσμός ρυθμίζεται από κοινοτικές οδηγίες ,και στην Ελλάδα υιοθετήθηκε με τον νόμο 3029/2000. Έχουν σχεδόν ολοκληρωθεί οι εργασίες ειδικής νομοπαρασκευαστικής επιτροπής για ενσωμάτωση της τελευταίας κοινοτικής οδηγίας 2341/ΕΕ(ΙΟRP-II) στο εθνικό μας δίκαιο και επίκειται σύντομα (υποχρεωτικά εντός του 2019) η εισαγωγή του νέου νομοσχεδίου προς ψήφιση από το κοινοβούλιο, που αποτελεί άλλωστε νομική υποχρέωση της ΕΛΛΑΔΑΣ.

 Τα βασικά σημεία που περιλαμβάνει η νέα οδηγία είναι η θεσμοθέτηση και υποχρεωτικότητα στην υλοποίηση για κάθε ΤΕΑ των λειτουργιών αναλογισμού, διαχείρισης κινδύνου, εσωτερικού ελέγχου, ορκωτού ελεγκτή λογιστή, κανόνων για τις επενδύσεις αλλά και κανόνων για την υποχρεωτική παροχή πληροφόρησης προς τα μέλη ενός Ταμείου, είτε τα δυνητικά που επιθυμούν να λάβουν γνώση για το τι είναι το ΤΕΑ που τους προτείνεται να συμμετάσχουν, είτε τα ενεργά μέλη που έχουν σαφώς αυξημένες ανάγκες πληροφόρησης.

Θα μπορούσε εύλογα κάποιο μέλος της ΕΛΕΑΔΕ να ειπεί: καλά όλα αυτά αλλά γιατί να ασχοληθούμε τώρα και πάλι με τα ΤΕΑ;

Αυτή η θέση θα ήταν απόλυτα λογική, αν δεν προέκυπταν τα νεότερα στοιχεία που είναι τα εξής :

Ο Πρόεδρος της ΝΔ και σημερινός Πρωθυπουργός , προεκλογικά εξήγγειλε μεταξύ άλλων και αλλαγή του ασφαλιστικού συστήματος, που συνοψίζεται στα εξής που άμεσα μας ενδιαφέρουν :  Θα υπάρχουν οι τρεις πυλώνες ασφάλισης ,αλλά στον πρώτο που αφορά τις κύριες συντάξεις  και η ασφάλιση  θα  είναι υποχρεωτική και την ευθύνη θα εξακολουθεί να έχει το κράτος, με μείωση των εισφορών σταδιακά  ,θα επέλθουν όμως σημαντικές αλλαγές στον δεύτερο  (επικουρική ασφάλιση, όπου ανήκουν και τα ΤΕΑ  με ερωτηματικό για την υποχρεωτικότητα ασφάλισης )και τρίτο πυλώνα (ιδιωτική ασφάλιση).

Υπήρξε άμεση απάντηση και από τον  Πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ  και τέως Πρωθυπουργό και από  την  τότε υπουργό Εργασίας, και ειδικότερα ότι :

Οι τρεις πυλώνες προϋπάρχουν , τα  ασφαλιστικά Ταμεία είναι ασφαλή έως το 2060 ,οι εισφορές των  εν ενεργεία ασφαλισμένων εξασφαλίζουν την βιωσιμότητα τους  και αν οι εν ενεργεία ασφαλισμένοι ενταχτούν στα ΤΕΑ τότε θα χρειαστούν για τους ήδη συνταξιούχους 30 δις ευρώ. Που θα τα βρει το κράτος;

Οι ενστάσεις στην πρόταση της ΝΔ είναι λογικές και χρήζουν ανάλυσης.

Τα κατ’ αρχή προβλήματα είναι:

Αν όλοι οι εργαζόμενοι  δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, ενταχτούν σε ΤΕΑ ,αναμφισβήτητα είναι αυτό  λογικό οπωσδήποτε  για τους νέους εργαζομένους και με ερωτηματικά για εκείνους, που ήδη έχουν διανύσει ασφάλιση έως 15 η το πολύ 20 χρόνια. Όσο περισσότερες  και μεγαλύτερες εισφορές έχουν  τόσο μεγαλύτερες παροχές θα έχουν. Θα υπάρχει ατομικός λογαριασμός κατάθεσης εισφορών για κάθε εργαζόμενο.

Είναι ασφαλώς όμως  ασύμφορο για τους άνω των 25 ετών εργαζομένους ασφαλισμένους,  και εντελώς ασύμφορο για τους άνω των 30 ετών η εκείνους που πλησιάζουν στην συνταξιοδότηση. Τα ποσά που θα  έχουν δώσει δεν θα τους δώσουν παρά ένα πολύ μικρό ποσό παροχής.

Τα αποθεματικά των ήδη υπαρχόντων ασφαλιστικών ταμείων μέχρι πότε θα εξασφαλίζουν τις παροχές των ήδη συνταξιούχων;

Ασφαλώς αυτά θα μειωθούν γιατί λογικά θα πρέπει ένα ποσό των αποθεματικών τους να αποδοθεί στο νέο ΤΕΑ  για τις εισφορές που έως τώρα έχουν δώσει οι εν ενεργεία ασφαλισμένοι.

Που θα βρει το κράτος τα χρήματα για την εξασφάλιση των παροχών (επικουρικών συντάξεων) για τους ήδη συνταξιούχους;

Είναι πολύ σκληρά και αδυσώπητα τα ερωτήματα αυτά.

Άρα θα πρέπει να προσδιοριστούν τα εξής:  υποχρεωτική η προαιρετική  η ένταξη εργαζομένων σε ΤΕΑ (;), απόδοση από το κράτος  στο ΤΕΑ εισφορών, που έχουν δώσει αυτοί  σε ταμείο κοινωνικής ασφάλισης, η μειωμένη αναλογική παροχή με την συνταξιοδότηση τους ,και εξεύρεση πόρων- κεφαλαίων για τους ήδη συνταξιούχους.

Ο καθηγητής του πανεπιστημίου Πειραιά  Νεκτάριος , πρώην διοικητής ΙΚΑ , πριν 2 χρόνια σε ημερίδα της τράπεζας Πειραιώς  ανέπτυξε το σχετικό θέμα  και κατέληξε ότι θα πρέπει να γίνει ΤΕΑ για θέματα επικουρικής ασφάλισης εργαζομένων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, αλλά διέκρινε τρεις κατηγορίες  : τους νέους που θα ενταχτούν στο ΤΕΑ, εκείνους που ήδη έχουν διανύσει πάνω από τα 2/3 του εργασιακού τους βίου  και τους ήδη συνταξιούχους . Για τους ήδη συνταξιούχους αδιαμφισβήτητα κατέληξε, ότι θα εξακολουθεί να χρηματοδοτούνται από το κρατούμενο για την δεύτερη κατηγορία πρότεινε μικτή  λύση.

Παρόμοια προσέγγιση έχει κάνει και η σχετική   μελέτη της Ένωσης Αναλογιστών Ελλάδος με την ομάδα Ηρ. Δασκαλοπούλου κλπ.

Πράγματι έτσι έχουν τα πράγματα και η πρόταση του νέου πρωθυπουργού έτσι όπως προεκλογικά διατυπώθηκε είναι εντελώς  αόριστη ,ανέφικτη και θα προκαλέσει τριγμούς στην επικουρική ασφάλιση. Θα πρέπει με τα πιο πάνω γενικά κριτήρια  και προϋποθέσεις να γίνει η οποιαδήποτε αλλαγή στους πυλώνες της ασφάλισης και ιδίως στον δεύτερο που αφορά την επικουρική ασφάλιση και σύνταξη.

Ας μην ξεχνάμε, ότι ήδη υπάρχουν σήμερα τουλάχιστον 18 ΤΕΑ με σημαντικότερο το ΤΕΑ εφοριακών, ενώ όπως πρόσφατα έχει ανακοινωθεί ετοιμάζει για τους εργαζομένους  του ιδιωτικού τομέα ΤΕΑ, η ΓΣΕΕ ,προφανώς ενήμερη για την τροποποίηση της νομοθεσίας των ΤΕΑ.

Και πάλιν ο μέσος ακροατής θα θέσει το πολύ εύλογο ερώτημα : Πως εμπλέκονται τα ΛΕΑΔ που είναι σωματεία , αφού δεν μπορούν να τους πάρουν τα αποθεματικά, δεν μπορούν δια της βίας να μετατραπούν η ενταχτούν σε ΤΕΑ΄;

Το μυστικό του συγκεκριμένου θέματος κρύβεται στο Ταμείο Προνοίας του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών ,το οποίο ήδη είναι μέλος του ΕΤΕΑΕΠ-Ενιαιο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης και εφάπαξ παροχών - και ανήκει στον δεύτερο πυλώνα της κοινωνικής ασφάλισης . Ας μην ξεχνάμε ότι πριν 3 περίπου χρόνια ο ΔΣΑ με την συνδρομή και πρόταση του ΛΕΔΕ ,ήθελαν να συστήσουν ένα ενιαίο ταμείο επικουρικής ασφάλισης με την μορφή ΤΕΑ , και μάλιστα πιθανότατα προαιρετικής και όχι  υποχρεωτικής (εδώ διεβουλεύοντο να εναγκαλιστούν και τα ΛΕΑΔ κάτι για το οποίο έντονα αντιδράσαμε).

Και πάλι ο ανυποψίαστος ΛΕΑΔΙΤΗΣ μπορεί να αντιτάξει: και εμάς τι μας ενδιαφέρει το τι θα κάνει το ταμείο Προνοίας του ΔΣΑ που αφορά πλέον ουσιαστικά το εφάπαξ των δικηγόρων Αθηνών.

Και ερχόμαστε στο κρίσιμο ένοχο μυστικό, που μας αγγίζει. Με το ταμείο Προνοίας του ΔΣΑ  είναι απόλυτα συνδεδεμένο το άρθρο 61 του κώδικα Δικηγόρων (νόμου 4194/2013) που λογω ταυτότητας φορέων αφορά τα ταμεία Δ.Σ. Θεσσαλονίκης ,ΔΣ. Πειραιά και τα ΛΕΑΔ των επαρχιακών Δ.Σ.  κι ειδικότερα τον πόρο υπέρ αυτών στο γραμμάτιο προείσπραξης της δικηγορικής αμοιβής. Είναι γνωστό από το παρελθόν ότι  ο ΔΣΑ δεν επιθυμεί την επιβάρυνση του δικηγόρου με τα έξοδα του γραμματίου,. Επιθυμεί την προαιρετική συμμετοχή του Δικηγόρου στο Ταμείο προνοίας ειδικότερα αν αυτό μετατραπεί σε ΝΠΙΔ πιθανότατα ένα ΤΕΑ.

Και εδώ τίθεται το καίριο ερώτημα: Η απεμπλοκή του Ταμείου Προνοίας ΔΣΑ από την εποπτεία και ευθύνη(;) του κράτους, δηλαδή σήμερα από το ΕΤΕΑΕΠ και η μετατροπή του θα επηρεάσει το άρθρο 61 του κώδικα Δικηγόρων; Αν Ναι, τότε πιθανότατα θα συμπαρασύρει και τον πόρο αυτό που έχουν τα ΛΕΑΔ. Ναι αλλά αυτό με τα σημερινά δεδομένα θα σημάνει τον οικονομικό στραγγαλισμό και τον θάνατο των ΛΕΑΔ.

Πως θα το αντιμετωπίσουμε; Τι πρέπει να γίνει;

Ενδεικτικά προτείνω τα κατωθι:

1.       Συνεχής επαγρύπνηση των Διοικήσεων των ΛΕΑΔ και της ΕΛΕΑΔΕ.

2.       Επαφή και συνεργασία με τους άλλους φορείς  που αφορά το υπέρ των Ταμείων αυτών ποσό του γραμματίου δικηγορικής αμοιβής ώστε να διασωθεί.

3.       Επαφή και συνεργασία με τις Διοικήσεις των οικείων Δικηγορικών Συλλόγων και της ΟΛΟΜΕΛΕΙΑΣ των ΔΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

4.       Απόκτηση πρόσβασης και  αμοιβαίας ενημέρωσης  των Διοικήσεων των οικείων αντίστοιχων Υπουργείων Εργασίας , Δικαιοσύνης και Οικονομικών

5.       Κατάστρωση εναλλακτικών σχεδίων  αντικατάστασης του πόρου των γραμματίων, αλλά και του τρόπου λειτουργιάς των ΛΕΑΔ

6.       Μαχητικές κινητοποιήσεις

Η αναβάθμιση της ιδιωτικής ασφάλισης είναι στην εποχή μας αναγκαίο κακό ,πλην όμως  η εμπειρία μας με την ομαδική νοσοκομειακή ασφάλιση είναι απόλυτα θετική αρκεί να υπάρχει αντικειμενικότητα ,εμπειρία και αποκλεισμός ατομικών συμφερόντων(πχ ασφαλιστικών πρακτόρων). Επισημαίνουμε ότι στην Κύπρο πριν λίγο καιρό έγινε σημαντική αλλαγή στον τρόπο κάλυψης της υγείας που οδήγησε την εμπλοκή των ασφαλιστικών εταιρειών . Δεν είναι η ιδιωτική ασφάλιση ο μπαμπούλας.

Είναι απαραίτητο όπως είπα στην αρχή: Απεμπόληση και Έλλειψη εγωιστικών συμπεριφορών, Απουσία πολιτικής και κυρίως κομματικής αντίληψης στην οριοθέτηση και επίλυση των προβλημάτων μας, Απόλυτα κοινή συνεργασία και συναντίληψη μετά από εποικοδομητική συζήτηση και ανταλλαγή απόψεων και  Διαισθητική αντίληψη και προορατικότητα των τυχόν μελλοντικών εξελίξεων στα θέματα των ΛΕΑΔ

                                                                           Πάτρα  10-07-2019

                                                                       Ιωάννης Παναγοπουλος